معماری اطلاعات سایت: از وظیفهٔ کاربر تا card sorting و tree testing

منوی خوب را اتاق جلسه نمی‌سازد؛ کاربر می‌سازد. وقتی ساختار سایت بر پایهٔ ساختار سازمانی یا ذوق تیم باشد، کاربر برچسب‌ها را نمی‌فهمد. این مقاله مسیری ساده برای استخراج ساختار از نیاز کاربر می‌دهد. ساختار کلی UX در UX چیست؟ توضیح داده شده و اینجا فقط معماری اطلاعات را می‌پوشانیم.

گام ۱: فهرست وظایف کاربر

پیش از هر دسته‌بندی، ده تا بیست کاری را بنویسید که کاربران برای آن به سایت می‌آیند، با واژهٔ خودِ کاربر (نه واژهٔ داخلی شرکت). منبع این فهرست می‌تواند گفت‌وگو با کاربر، پرسش‌های پشتیبانی یا عبارت‌های جست‌وجوی داخلی سایت باشد؛ فهرست را توصیهٔ عملی بدانید نه دستور منبع.

گام ۲: card sorting برای کشف گروه‌ها

NN/g card sorting را روشی می‌داند که در آن شرکت‌کنندگان کارت‌های برچسب‌خورده را بر پایهٔ معیار خودشان گروه‌بندی و نام‌گذاری می‌کنند؛ کارت‌ها می‌توانند صفحه‌ها، لینک‌ها یا توضیح صفحه‌ها باشند. مثال خود NN/g: در فروشگاه لباس ورزشی، کسی «سوئیشرت» و «تاپ» را در «Tops» و «دستکش» و «کلاه» را در «Accessories» می‌گذارد. NN/g تأکید می‌کند card sorting روشی «generative» است، یعنی برای کشف گروه‌بندی‌ها مناسب است و برای ارزیابی سلسله‌مراتب ناوبری مناسب نیست؛ همچنین معمولاً ساختار نهایی را مستقیم نمی‌دهد، چون شرکت‌کنندگان اغلب یک دستهٔ عمومی برای موارد نامربوط می‌سازند.

گام ۳: پیش‌نویس ساختار

خروجی card sort را با اهداف کسب‌وکار و محتوای واقعی ترکیب کنید. ساختار را به‌صورت جدول بنویسید: صفحهٔ اصلی در ردیف بالا و زیرسطح‌ها در ستون‌های سمت راست. مثال فرضی:

• خدمات > طراحی و توسعه وب > سایت شرکتی
• خدمات > ممیزی و بهبود > ممیزی فنی
• مقالات > راهنمای سایت

گام ۴: tree testing برای ارزیابی

در tree test از کاربران می‌خواهیم در ساختار متنی (بدون طراحی و ظاهر) محل چند منبع مشخص را پیدا کنند. NN/g می‌گوید این روش فقط برای ارزیابی ساختار پیشنهادی است و ساختار باید کامل و نام‌گذاری‌شده باشد، و شعار «اگر چک نکنید، حدس می‌زنید» را تکرار می‌کند. درخت را تا پایین‌ترین سطحی تعریف کنید که کاربران در آزمون دنبال آن می‌گردند و برای هر تسک پاسخ درست را مشخص کنید تا نرخ موفقیت قابل‌محاسبه باشد.

نوشتن تسک آزمون درخت

NN/g دو خطای رایج را نام می‌برد: تسک عین برچسب دسته را لو می‌دهد («اطلاعات شروع کسب‌وکار را پیدا کنید» وقتی دسته «شروع کسب‌وکار» نام دارد)، یا چنان طولانی و پرجزئیات است که حواس را پرت می‌کند. نمونهٔ فارسی فرضی: به‌جای «صفحهٔ ممیزی فنی را پیدا کنید»، بنویسید «محصول‌تان کند شده؛ می‌خواهید یک بررسی تخصصی سفارش بدهید. از کجا شروع می‌کنید؟». اگر چند ساختار را مقایسه می‌کنید، NN/g طرح between-subjects را توصیه می‌کند: هر شرکت‌کننده فقط یک نسخه را ببیند تا تجربهٔ درخت اول بر دومی اثر نگذارد.

گام ۵: تکرار

1. تسک‌هایی که پایین‌ترین موفقیت را دارند، برچسب یا جایگاه را بازنگری کنید.
2. پس از اصلاح دوباره آزمون کنید.
3. سپس ساختار را وارد طراحی کنید و پس از انتشار با داده‌های واقعی مقایسه کنید. دلایل ترک سایت را در چرا کاربران بعضی سایت‌ها را سریع ترک می‌کنند ببینید.

اگر می‌خواهید ساختار سایت خودتان را با یک تیم بررسی کنید، می‌توانید در صفحهٔ شروع پروژه گفت‌وگو را شروع کنید؛ ارسال فرم تعهدی ایجاد نمی‌کند.

منابع و مراجع

• Card Sorting: Uncover Users' Mental Models for Better Information Architecture — Nielsen Norman Group (Samhita Tankala، Katie Sherwin)، ۲ فوریهٔ ۲۰۲۴.
• Tree Testing: Evaluate Menu Labels and Categories — Nielsen Norman Group (Page Laubheimer)، ۶ اوت ۲۰۲۳؛ آخرین بازبینی ۱۹ اوت ۲۰۲۶.