hreflang فارسی و انگلیسی: پیاده‌سازی و خطاهای رایج

اگر سایت شما هم نسخهٔ فارسی دارد و هم انگلیسی، باید به Google بگویید این دو صفحه نسخه‌های زبانی یک محتوا هستند تا به هر کاربر نسخهٔ مناسب زبانش را نشان دهد. ابزار این کار hreflang است. این مقاله بر پایهٔ مستند رسمی «Tell Google about localized versions of your page» (خوانده‌شده ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶) نحوهٔ پیاده‌سازی برای جفت فارسی-انگلیسی، اشتباهات رایج و روش بررسی را شرح می‌دهد. نمونه‌کدها با دامنهٔ ساختگی example.com هستند و نمونهٔ ساختگی نویسنده‌اند؛ هیچ ادعایی دربارهٔ رتبه یا ترافیک ندارد. برای نگاه کلی به سئو SEO در سال ۲۰۲۶ را ببینید.

hreflang چه می‌کند و چه نمی‌کند

راهنما می‌گوید اگر نسخه‌های زبانی یا منطقه‌ای دارید، آن‌ها را به Google اعلام کنید تا کاربر را به مناسب‌ترین نسخه هدایت کند. Google بدون این اقدام هم ممکن است نسخه‌ها را پیدا کند، ولی اعلام صریح معمولاً بهتر است. نسخه‌های محلی‌شده فقط وقتی تکراری حساب می‌شوند که محتوای اصلی صفحه ترجمه نشده باشد. نکتهٔ مهم: Google برای تشخیص زبان صفحه از hreflang یا ویژگی lang استفاده نمی‌کند و الگوریتم‌های خودش زبان را تشخیص می‌دهند. پس hreflang زبان صفحه را «اعلام» نمی‌کند، بلکه ارتباط بین نسخه‌ها را مشخص می‌کند.

کدهای زبان و منطقه

مقدار hreflang از یک کد زبان با فرمت ISO 639-1 و یک کد منطقهٔ اختیاری با ISO 3166-1 Alpha 2 تشکیل می‌شود، مثل en-US. تعیین کد کشور به‌تنهایی معتبر نیست. برای فارسی کد fa و برای انگلیسی en است. اگر نسخهٔ فارسی مخصوص ایران باشد، fa-IR هم ممکن است، اما راهنما توصیه می‌کند برای سادگی می‌توان کد زبان را بدون منطقه به کار برد. ما برای مورد معمول «یک نسخهٔ فارسی برای همهٔ فارسی‌زبانان و یک نسخهٔ انگلیسی برای همهٔ انگلیسی‌زبانان» از fa و en استفاده می‌کنیم. این انتخاب پیشنهاد نویسنده است نه الزام. کدهای نامعتبر مثل UK یا EU اثری ندارند و Google آن بخش را نادیده می‌گیرد.

روش اول: تگ‌های HTML

در بخش head هر دو صفحه، یک مجموعهٔ یکسان از لینک‌ها بگذارید: یک لینک برای هر نسخه، از جمله خود صفحه. نمونه برای مقالهٔ فارسی و انگلیسی (آدرس‌ها ساختگی):

<link rel="alternate" hreflang="fa" href="https://example.com/fa/guide" />
<link rel="alternate" hreflang="en" href="https://example.com/en/guide" />
<link rel="alternate" hreflang="x-default" href="https://example.com/en/guide" />

همین سه خط باید عیناً در head هر دو صفحه باشد. URL باید کاملاً مشخص و با https:// بنویسید، نه /fa/guide یا //example.com/.... تگ‌ها باید داخل head معتبر باشند؛ راهنما توصیه می‌کند کد رندرشده را در یک اعتبارسنج HTML بررسی کنید. همچنین hreflang را با ویژگی‌های دیگر مثل media در یک تگ ترکیب نکنید.

لینک بازگشتی و x-default

قاعدهٔ حیاتی: اگر صفحهٔ X به Y اشاره کند، Y هم باید به X اشاره کند؛ وگرنه برچسب‌ها نادیده گرفته می‌شود تا کسی در سایت دیگر نتواند خودش را نسخهٔ جایگزین صفحهٔ شما معرفی کند. مقدار x-default برای کاربرانی است که زبانشان با هیچ نسخه‌ای نمی‌خواند و بیشتر برای صفحهٔ انتخاب زبان طراحی شده است. اگر چنین صفحه‌ای ندارید، می‌توانید نسخهٔ پیش‌فرض خود (مثلاً انگلیسی) را به‌عنوان x-default بگذارید؛ این تصمیم نویسنده است و راهنما آن را «فقط ممکن» می‌شمارد نه الزامی.

روش‌های دیگر: هدر HTTP و sitemap

راهنما می‌گوید سه روش (HTML، هدر HTTP و sitemap) از نظر Google معادل‌اند و هر کدام راحت‌تر است را انتخاب کنید؛ استفاده از هر سه فایده‌ای در جست‌وجو ندارد و مدیریتش سخت‌تر است. هدر HTTP برای فایل‌های غیر HTML مثل PDF مفید است. در روش sitemap، برای هر URL یک عنصر url با فرزندهای xhtml:link برای همهٔ نسخه‌ها (از جمله خودش) می‌نویسید و namespace مربوط به xhtml را تعریف می‌کنید. اگر سایت شما مقالهٔ بسیار دارد و CMS می‌تواند sitemap تولید کند، این روش نگهداری را متمرکز می‌کند؛ این ارزیابی نویسنده است.

ارتباط با canonical

در مستند canonical آمده است: اگر از hreflang استفاده می‌کنید، canonical باید صفحهٔ هم‌زبان باشد (یا بهترین جایگزین)، و برای canonicalization، Google URLهایی را که عضو خوشهٔ hreflang‌اند ترجیح می‌دهد. نتیجهٔ عملی: canonical صفحهٔ فارسی به خودش اشاره کند، نه به نسخهٔ انگلیسی. canonical که نسخهٔ فارسی را به انگلیسی ارجاع بدهد، علامت می‌دهد این دو یکی‌اند و با هدف hreflang تعارض دارد. همچنین ویژگی hreflang را روی خود تگ canonical نگذارید.

مثال ساختگی

سایت فرضی مقالهٔ «ریسپانسیو چیست» را با آدرس /fa/responsive و ترجمهٔ کامل آن را در /en/responsive دارد. هر دو صفحه سه خط hreflang یکسان دارند، canonical هر کدام خودارجاع است و هر دو در sitemap هستند. بعداً مقالهٔ سومی فقط به فارسی نوشته می‌شود؛ تیم برای آن hreflang نمی‌گذارد چون نسخهٔ انگلیسی ندارد. این الگو با راهنما سازگار است چون hreflang فقط برای صفحه‌هایی لازم است که نسخهٔ جایگزین دارند. مثال ساختگی است.

اشتباهات رایج

• نبود لینک بازگشتی بین دو نسخه.
• URL نسبی یا بدون https در hreflang.
• کد نامعتبر مانند UK یا تنها کد کشور.
• canonical نسخهٔ فارسی که به نسخهٔ انگلیسی اشاره می‌کند.
• hreflang به صفحه‌ای که ریدایرکت می‌شود یا ۴۰۴ است.
• باور اینکه hreflang زبان صفحه را اعلام می‌کند.
• نسخهٔ «انگلیسی» که فقط قالب ترجمه شده و متن اصلی فارسی مانده است.

بررسی صحت

1. HTML رندرشدهٔ هر دو صفحه را بگیرید و مطمئن شوید مجموعهٔ hreflang یکسان است.
2. همهٔ URLهای hreflang را درخواست کنید؛ همه باید پاسخ ۲۰۰ بدهند.
3. تقارن را بررسی کنید: هر X→Y دارای Y→X است.
4. canonical هر نسخه خودارجاع و هم‌زبان است.
5. در صورت نیاز از ابزارهای خارجی عیب‌یابی hreflang استفاده کنید؛ راهنما خودش یادآوری می‌کند این ابزارها را Google نگه‌داری یا بررسی نمی‌کند.

محتوای دو نسخه و تجربهٔ کاربر

پیاده‌سازی فنی hreflang فقط نیمی از کار است. نیم دیگر این است که نسخهٔ انگلیسی واقعاً برای خوانندهٔ انگلیسی‌زبان نوشته شده باشد. اگر فقط منو و فوتر ترجمه شده و متن مقاله فارسی مانده، راهنمای Google همین وضع را مثالی از موقعیتی می‌داند که اعلام نسخه‌ها توصیه می‌شود، اما برای سایتی که ادعای دو زبانه بودن دارد کافی نیست. تصمیم دربارهٔ اینکه کدام مقاله‌ها ترجمه شوند را بر اساس مخاطب بگیرید: مقاله‌ای که مخاطب انگلیسی‌زبان ندارد نیازی به نسخهٔ انگلیسی ندارد و ساختن نسخه‌ای کم‌کیفیت فقط هزینهٔ نگهداری می‌سازد.

برای تجربهٔ کاربر، بهتر است در صفحه یک پیوند آشکار برای تغییر زبان باشد که به نسخهٔ همان مقاله می‌رود، نه به صفحهٔ اصلی زبان دیگر. این لینک هم برای کاربر مفید است و هم یک لینک داخلی قابل‌خزش (عنصر a با href) بین دو نسخه می‌سازد. از ریدایرکت خودکار بر اساس زبان مرورگر یا موقعیت جغرافیایی که کاربر را از انتخاب بازمی‌دارد پرهیز کنید؛ این توصیهٔ تجربهٔ کاربری نویسنده است و راهنمای Google دربارهٔ آن جمله‌ای نداشت که اینجا نقل شود.

هنگام به‌روزرسانی مقاله، هر دو نسخه را با هم بازبینی کنید. اگر نسخه‌ها از نظر تاریخ و محتوا واگرا شوند، خواننده با اطلاعات متناقض روبه‌رو می‌شود. یک ستون «نسخهٔ جایگزین» در جدول فهرست محتوا و یک مرحله در چک‌لیست انتشار («نسخهٔ دوم هم به‌روز شد؟») این خطر را کم می‌کند.

چک‌لیست

1. هر نسخه خودش و نسخهٔ دیگر را با URL کامل فهرست کرده است.
2. بین هر جفت نسخه لینک دوطرفه وجود دارد.
3. کدهای زبان و منطقه معتبرند (fa، en).
4. x-default عمدی انتخاب شده است.
5. canonical هر نسخه به خودش اشاره می‌کند.
6. فقط یک روش پیاده‌سازی (HTML یا sitemap یا هدر) به کار رفته است.
7. صفحه‌های بدون نسخهٔ جایگزین hreflang ندارند.

منابع و مراجع

• Tell Google about localized versions of your page — Google Search Central، 2026-10-19.
• How to specify a canonical URL with rel="canonical" and other methods — Google Search Central، 2026-10-19.